OleOpole.pl - Granice Górnego Śląska
  • Fot. www.muzeumtg.art.pl
    Fot. www.muzeumtg.art.pl

Granice Górnego Śląska

1945-50 WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKO-DĄBROWSKIE
1950-1975 WOJEWÓDZTWO KATOWICKIE I OPOLSKIE
1975-1997 WOJ. KATOWICKIE, OPOLSKIE, BIELSKIE I CZĘSTOCHOWSKIE
Tradycję zapoczątkowaną przez nazistów pogłębiły i rozwinęły powojenne władze nowego reżymu totalitarnego, komunistycznego. Jeszcze w latach 1945-1950 utrzymało się województwo śląskie (śląskie, bo używana często wówczas i obecnie przez część historyków nazwa "województwo śląsko-dąbrowskie" była nieprawną samowolą Aleksandra Zawadzkiego i jego otoczenia), w skład którego wchodziło przedwojenne: polskie województwo śląskie i niemiecka Rejencja Opolska (zwana Śląskiem Opolskim), a także część terenów nie śląskich (przede wszystkim obszar Zagłębia Dąbrowskiego) wcielonych w czasie wojny do Prowincji Górnośląskiej. Następne reformy administracyjne z 1950 i 1975 roku całkowicie zerwały z historyczną tradycją nazewniczą Górnego Śląska i w latach 1950-1975 obszary górnośląskie wchodziły w skład dwóch województw (katowickiego i opolskiego), a w latach 1975-1997 aż czterech województw (katowickiego, opolskiego, bielskiego i częstochowskiego). Dopiero ostatnia reforma administracyjna z 1997 roku przywróciła przedwojenną nazwę województwo śląskie, na które jednak złożyły się obszary górnośląskie i małopolskie. Część zachodnia historycznego Górnego Śląska znajduje się w województwie opolskim, którego jednak zachodnia część to historyczne obszary dolnośląskie.

1992 TOTUS TUUS
Lata dziewięćdziesiąte przyniosły również ważne dla Górnego Śląska zmiany w podziałach administracyjnych Kościoła. Papież Jan Paweł II bullą "Totus tuus Poloniae populus" z 25 marca 1992 roku ustanowił nowe struktury administracji kościelnej w Polsce, w ramach których ustanowił nową prowincję kościelną - Metropolię Górnośląską. W jej skład weszły trzy diecezje: opolska, katowicka i nowo erygowana, gliwicka. Objęły one swoim zasięgiem cały historyczny Górny Śląsk w granicach Rzeczypospolitej, niestety bez wschodnio-południowej części (dekanaty Bielsko-Biała, cieszyński, czechowicki, istebniański, skoczowski, strumieński, wiślański), które zostały włączone do Diecezji Bialsko-Żywieckiej, części składowej Archidiecezji Krakowskiej.

1918 - 1928 SLEZSKY KRAJ
1928 - 1938; 1945-1949 HEJTMANSTWO MORAVSKOSLEZSKE
1938 - 1945 PROWINZ OBERSCHLESIEN
1949 - 1960; 2000-2004 OSTRAVSKÝ KRAJ OLOMOUCKÝ KRAJ
1960 - 2000 SEVEROMORAVSKÝ KRAJ
Podobne do losów historycznego Górnego Śląska w granicach Polski po 1918 roku były również dzieje Górnego Śląska w granicach Republiki Czechosłowackiej, a od 1993 roku w Republice Czeskiej. W okresie międzywojennym początkowo były Śląsk Austriacki, teraz już Śląsk Czeski, stanowił odrębne województwo - Slezsky kraj. W lutym 1920 roku przyłączono do niego uzyskany od Niemiec niewielki tzw. kraik hulczyński, a w wyniku podziału Śląska Cieszyńskiego w październiku 1920 roku od Czechosłowacji na rzecz Polski odpadła wschodnia część dawnego Księstwa Cieszyńskiego. W 1928 roku połączono Śląsk z Morawami i utworzono wspólną morawsko-śląską jednostkę administracyjną - hejtmanstwo moravskoslezske. Po konferencji monachijskiej w 1938 roku obszary śląskie, poza przyłączonym do Polski Zaolziem, włączono do III Rzeszy: kraik hulczyński do Rejencji Opolskiej, a resztę do nowej prowincji sudeckiej (Sudetenland), ze stolicą w Opawie. Po 1945 roku przywrócono przedwojenny kształt administracyjny. W 1949 w ramach reformy administracyjnej duże województwo morawsko-śląskie podzielone zostało na małe województwa (kraje), a obszary śląskie włączone zostały do dwóch "małych" województw: ostrawskiego (Ostravský kraj) i ołomunieckiego (Olomoucký kraj). W latach 1960-2000 były one połączone w jedno województwo - północnomorawskie (Severomoravský kraj). I ponownie od 2000 Śląsk Czeski podzielony jest między dwa województwa: ostrawskie (cały praktycznie historyczny Górny Śląsk) oraz ołomunieckie (niewielki fragment dawnego księstwa biskupiego nysko-otmuchowskiego tworzący jeden powiat Jesenik).

GÓRNY ŚLĄSK
Podsumowując nasze rozważania należy stwierdzić, że istnieje w ujęciu historycznym tylko jeden Górny Śląsk, a jedynie jego fragmentami są ziemie opisywane takimi pojęciami jak Śląsk Opolski, Opolszczyzna, Śląsk Cieszyński czy Zaolzie - zawsze jednak funkcjonujące w wymiarze historycznym, określonym czasem i przestrzenią.fałszerstwem jest określanie województwa opolskiego Śląskiem Opolskim, czy Opolszczyzną.

dr Piotr Greiner, Uniwersytet Śląski
Dyrektor Archiwum Państwowego w Katowicach
w wykładzie pt. "Granice Śląska"
Zajty: « Poprzednia 1 2 3 4 5 6 7





Slask